Datalekken door AI-gebruik: zo voorkom je shadow AI
De Autoriteit Persoonsgegevens slaat alarm: steeds meer bedrijven lekken gevoelige data via AI-chatbots. Het Financiële Dagblad bericht deze week over het datalek bij gemeente Eindhoven, waar cv's, jeugdzorgdossiers en interne verslagen bij openbare chatbots terechtkwamen. En Eindhoven is niet de enige.
Het probleem heet 'shadow AI'
Wat ging er mis? Medewerkers gebruikten gratis versies van ChatGPT, Claude en andere AI-tools voor hun werk. Ze deelden documenten, stelden vragen over klanten, plakten teksten uit vertrouwelijke dossiers. Dertig dagen lang voordat het opviel.
De term die experts ervoor gebruiken: shadow AI. Mensen die op eigen houtje aan de slag gaan met AI-tools omdat er binnen de organisatie geen goed alternatief is.
En het punt is: je kan je medewerkers niet de schuld geven. AI is te handig om te negeren. Het scheelt tijd. Het helpt bij lastige teksten. Het maakt werk makkelijker. Dus als je geen goede tool geeft, gaan mensen zelf op zoek.
Het probleem zit hem niet in de intentie. Het probleem zit hem in wat er met die data gebeurt.
Wat gebeurt er met jouw data in gratis AI-tools?
Bij gratis versies van populaire AI-chatbots:
Verdwijnt je data vaak naar servers in de VS
Wordt je input mogelijk gebruikt om modellen te trainen
Heb je geen controle over wie er toegang toe heeft
Kun je achteraf niet meer achterhalen wat er is gedeeld
Bestaat geen logging of audit trail
De AP telt dit jaar tientallen meldingen van dit soort datalekken. En dat zijn alleen de gevallen die aan het licht zijn gekomen.
Drie stappen om shadow AI te voorkomen
Stap 1: Blokkeer openbare AI-websites
Klinkt rigoureus, maar het is de enige manier om te voorkomen dat mensen per ongeluk de verkeerde tool gebruiken. Blokkeer ChatGPT.com, Claude.ai en andere publieke chatbots op je netwerk.
Stap 2: Bied een veilig alternatief
Hier gaat het vaak mis. Als je alleen blokkeert maar geen alternatief biedt, zoeken mensen andere wegen. Via hun telefoon. Via een VPN. Of ze stoppen helemaal met experimenteren, wat ook zonde is. Een goed alternatief heeft:
Nederlandse of EU-servers waar data wordt verwerkt
AI-modellen die binnen Europa draaien
Duidelijke afspraken dat data niet gebruikt wordt voor training
Logging en controle voor beheerders
Een gebruikerservaring die net zo makkelijk is als de tools die mensen kennen
Stap 3: Maak afspraken en communiceer
Leg uit waarom die andere tools niet mogen. Niet vanuit controle, maar vanuit zorg voor de veiligheid van klantdata en bedrijfsinformatie. Leg deze afspraken vast in AI-beleid waarin je concrete regels maakt over welke tooling wel en niet gebruikt mag worden, hoe om te gaan met gevoelige informatie en wat de consequenties zijn bij overtreding. Laat vervolgens zien wat het alternatief kan en train je mensen erin.
Hoe wij dit hebben opgelost
Bij AIStudio Assist hebben we precies dit probleem aangepakt. We bouwden een platform waar organisaties hun mensen in staat stellen om veilig met AI te werken.
Wat het doet
Geeft toegang tot de beste AI-modellen (GPT-4, Claude, Gemini)
Draait alleen op servers in Nederland
Gebruikt uitsluitend AI-modellen binnen de EU
Geeft beheerders grip op wie wat gebruikt
Biedt een audit trail voor compliance
Wat het níet doet
Jouw data trainen van publieke modellen
Data buiten Europa versturen
Toegang geven zonder controle
Het resultaat: je mensen kunnen gewoon aan de slag met AI. Voor teksten, samenvattingen, analyses, rapporten. Maar dan wel veilig. En jij hebt als organisatie grip op wat er gebeurt.
Binnen één maand geen shadow AI meer
We richten het platform binnen één maand voor je in. Inclusief koppelingen met je systemen, training van je mensen en begeleiding bij adoptie. Geen shadow AI meer. Wel een veilig alternatief waar je mensen écht wat aan hebben.
Wil je weten hoe dit er bij jou uitziet?
Neem contact op, dan laten we tijdens een demo het platform zien en kijken we samen naar jouw situatie.
