Een buitenlandse overheid kan jouw AI uitzetten, de les van Fable 5
Wat de uitschakeling van Anthropics topmodel ons leert over afhankelijkheid en hoe je vrij blijft
Vrijdag 12 juni, kwart over vijf 's middags in New York. Anthropic, een van de grootste AI-bedrijven ter wereld, krijgt een brief van het Amerikaanse ministerie van Handel. Een paar uur later staan Fable 5 en Mythos 5 wereldwijd uit. Het zijn de beste modellen die het bedrijf ooit had uitgebracht. Ze waren drie dagen daarvoor gelanceerd.
Exportverbod
De richtlijn verbood toegang voor iedereen die geen Amerikaan is, binnen en buiten de VS. En omdat je in software niet even ieders paspoort controleert, was er maar één manier om eraan te voldoen: de modellen voor iedereen uitzetten.
Je kunt je verliezen in de details. Ging het echt om veiligheid, of om het slepende conflict tussen Anthropic en Washington? Was de zwakke plek die de overheid noemde werkelijk gevaarlijk, of vond je dezelfde truc net zo goed bij andere modellen? Goede vragen. Maar voor jou als ondernemer doen ze er weinig toe.
Want het punt is niet welk model het was. Een model vervang je zo. De stap terug naar Opus 4.8 was voor de meeste mensen niet zo groot. Het punt is dat het kán. Dat iemand op een ander continent, die jouw bedrijf niet kent en die jij niet kunt bereiken, de stekker uit je gereedschap trekt. Deze keer was het één model. Hetzelfde mechanisme werkt net zo goed op een hele aanbieder, of op een heel platform.
Dat zeggen wij niet alleen. De BBC, Fortune en Reuters berichtten er groot over. De Europese Commissie noemde het "verder bewijs dat Europa zijn technologische soevereiniteit moet versterken". Analisten schreven dat geen enkel bedrijf zijn werk nog op één AI-aanbieder zou moeten bouwen.
En dan het deel dat nog vaak over het hoofd wordt gezien. Je grootste investering in AI is niet het model. Het zijn de assistenten die je hebt gebouwd op jouw processen. De prompts die je hebt verfijnd. De koppelingen met je eigen systemen. De manier waarop je mensen stap voor stap met de tools zijn gaan werken. Daar gaan maanden, zo niet jaren, werk in zitten. En bij veel platforms hangt die hele opbouw vast aan één leverancier. Valt de toegang weg, dan ligt niet alleen het model stil, maar je hele manier van werken.
Begrijp me goed. Dit is geen reden om bang te zijn voor AI, of om te wachten tot het overwaait. Dat is het slechtste wat je kunt doen. AI bepaalt de komende jaren hoe snel en hoe goed je werkt. De vraag is niet óf je het gebruikt, maar hoe je het inricht.
En nee, het antwoord is ook niet per se "kies Europees" of "boycot de Amerikanen". De Amerikaanse modellen zijn op dit moment simpelweg de beste, zij lopen voorop in deze innovatie. De Europese alternatieven, zoals het Franse Mistral, komen dichterbij maar lopen nog iets achter. Volledig eigen oplossingen zijn vaak duurder. Wie zichzelf nu vastlegt op "alleen Europees", ruilt het ene nadeel in voor het andere.
Het antwoord is wendbaarheid. Gebruik de beste modellen die er zijn, maar zorg dat je kunt wisselen op het moment dat het moet. Behandel de beschikbaarheid van een AI-model zoals je elk ander risico in je bedrijf behandelt: je wil een escape, een backup, enige flexibliteit richting de toekomst.
Concreet betekent dat een paar dingen.
Leg je AI niet vast op één aanbieder. Zorg dat je van model kunt wisselen zonder je hele inrichting opnieuw te bouwen.
Houd een alternatief startklaar. Een tweede model dat al aanstaat, neemt het direct over als het eerste wegvalt. Dan heb je zero downtime.
Zorg dat je opbouw van jou is. Je assistenten, je prompts, je data en je kennis horen bij jou, niet bij de leverancier.
Stel je leverancier de ongemakkelijke vraag. Wat gebeurt er met ons als jullie de toegang verliezen?
Wij roepen dit niet sinds vorige week. Toen ChatGPT er in december 2024 drie uur uit lag, schreven we al dat geen bedrijf zijn werk op één aanbieder moet bouwen. Toen was het pech. Vorige week was het beleid. Het verschil is groot, de les is dezelfde.
De vraag is dus niet óf dit weer gebeurt. De vraag is of jij dan door kunt werken.
Wil je weten hoe afhankelijk jouw organisatie nu eigenlijk is?
Doe de AI-adoptiescore, of bel ons gewoon. Dan kijken we samen waar je vrij bent en waar je vastzit.
